Khi nào nên cho bé ăn dặm là tốt nhất

Ăn dặm là giai đoạn mà bất kì bé nào cũng phải trải qua. Rất nhiều cha mẹ thắc mắc là nên cho bé bắt đầu ăn dặm vào thời gian nào? Và ăn như thế nào là tốt nhất cho bé? Bài viết dưới đây sẽ giúp các bạn chọn thời điểm tốt nhất cho bé ăn dặm.

Khi nào nên cho bé ăn dặm là tốt nhất

1. Dấu hiệu cho thấy trẻ muốn ăn dặm

Thông thường trẻ được cho ăn dặm vào độ tuổi khoảng 6 tháng tuổi. Tuy nhiên 6 tháng đuổi không phải là điều kiện duy nhất cho thấy trẻ nên được cho ăn dặm. Cha mẹ có thể thấy ở trẻ xuất hiện một số dấu hiệu cho thấy trẻ muốn ăn dặm:

  • Sau khi bú sữa no, bé vẫn khóc và đòi bú thêm
  • Trở nên cáu kỉnh và hay mút tay
  • Thức dậy nhiều lần đòi bú trong khi trước kia bé ngủ rất ngoan
  • Trở nên vui vẻ khi thấy mẹ ăn và đưa tay ra đòi bất cứ thức ăn nào mẹ đang ăn

2. Khi nào nên cho bé ăn dặm?

Vào khoảng 6 tháng tuổi, bé bắt đầu hoạt động nhiều: lẫy, trườn, bò… bé sử dụng nhiều năng lượng nên cần phải bổ sung đầy đủ năng lượng và dưỡng chất để bé có thể phát triển khỏe mạnh. Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng tốt nhất cho bé nhưng với bé ở vào độ tuổi 6 tháng tuổi trở lên thì việc chỉ bú sữa mẹ là thiếu năng lượng và không đủ dinh dưỡng. Vì vậy, bé nên được cho ăn dặm vào khoảng 6 tháng tuổi. Cho bé ăn dặm quá sớm là không tốt cho bé nên cha mẹ cần phải chú ý.

Khoảng 6 tháng tuổi, bé cần 700kcal/1 ngày mà sữa mẹ cung cấp 450kcal/ 1 ngày. Vậy nên cần phải bổ sung thêm năng lượng và dinh dưỡng cho bé bằng các bữa ăn dặm để đảm bảo cho bé phát triển khỏe mạnh.Vào độ tuổi 6 tháng tuổi lượng sắt dự trữ của bé đã hết, chỉ lấy sắt từ nguồn sữa mẹ là không đủ. Ở độ tuổi này, hệ tiêu hóa của bé đã tương đối hoàn thiện, đã có thể tiêu hóa được một số loại thức ăn vì vậy đây là thời điểm phù hợp để cho bé ăn dặm.

Cho bé ăn dặm nghĩa là tập cho bé làm quen với các loại thức ăn mới và cách ăn mới (từ bú mẹ chuyển qua dùng thìa, từ thức ăn hoàn toàn lỏng đến thức ăn đặc hơn) vì vậy các mẹ cần kiên nhẫn, từ từ tập cho bé theo nguyên tắc từ lỏng đến đặc dần, từ ít đến nhiều. Trong thời gian đầu cho bé ăn dặm, mẹ chỉ nên cho bé ăn bột loãng và chỉ vài ba thìa. Sau đó từ từ tăng độ đặc và số lượng của thức ăn lên theo lứa tuổi. Và trong khi cho bé ăn nên tạo không khí ăn uống, không nên quát mắng hay bắt ép bé ăn thức ăn mà bé không muốn.

Khi nào nên cho bé ăn dặm là tốt nhất

Chế biến thức ăn cho bé ăn dặm cũng là một việc hết sức phải lưu ý và cẩn thận. Cần đảm bảo thức ăn cho bé đủ mềm, dễ nhai và dễ nuốt. Thường xuyên thay đổi các loại thực phẩm trong mỗi bữa ăn để phù hợp với khẩu vị của bé. Như vậy không những có thể kích thích khẩu vị của bé, tránh việc bé biếng ăn mà còn có tác dụng giúp tránh việc mẹ cho bé ăn quá nhiều đạm. Vì đạm gây ra rối loạn tiêu hóa làm ảnh hưởng xấu đến gan, thận. Cần phải cho trẻ ăn dặm đầy đủ dinh dưỡng.

Muốn biết bé đã được ăn dặm đúng cách chưa thì cần phải theo dõi cân nặng của bé trên biểu đồ phát triển hàng tháng. Nếu bé tăng cân thường xuyên, đều đặn ứng với biểu đồ thì là bé đã được cho ăn dặm đúng cách. Còn nếu bé không tăng cân thường xuyên mà còn bị giảm cân có nghĩa là bé đã không được cho ăn dặm đúng cách. Cần phải tìm hiểu nguyên nhân và can thiệp sớm để bé phát triển tốt.

3. Số lượng bữa ăn dặm bao nhiêu là đủ

Tùy thuộc vào từng độ tuổi mà số lượng bữa ăn dặm của bé khác nhau. Mặc dù ăn dặm nhưng vẫn cần cho bé bú sữa mẹ, đặc biệt là các bé 6-7 tháng tuổi thì bú mẹ vẫn là chính.

  • 6-7 tháng tuổi : 1-2 bữa/ ngày. Thức ăn dặm của bé là sữa bột lỏng và nước hoa quả
  • 8-9 tháng tuổi : 2-3 bữa/ ngày. Bé được ăn sữa bột đặc và hoa quả nghiền lấy nước
  • 10-12 tháng tuổi : 3-4 bữa/ ngày. Thức ăn của bé là sữa bột đặc hoặc cháo và hoa quả nghiền
  • 1-2 tuổi : 3 bữa chính, 2 bữa phụ. Bữa chính của bé là cháo và bữa phụ là hoa quả phù hợp với bé
  • 2-3 tuổi : 3 bữa chính, 2 bữa phụ. Thức ăn bữa chính của bé là cơm nát và bữa phụ là hoa quả
  • 3 tuổi trở lên : cho bé ăn cơm như người lớn. Thức ăn của bé cần được ưu tiên nấu riêng và bé nên được ăn thêm 2 bữa phụ bằng cháo, phở, bún, súp hay sữa.
Khi nào nên cho bé ăn dặm là tốt nhất

Tháp dinh dưỡng cho bé

4. Cho trẻ ăn dặm đúng cách

Trong thời gian bắt đầu cho bé ăn dặm, mẹ vẫn nên cho bé bú sữa bình thường. Vì sữa mẹ là nguồn cung cấp dinh dưỡng tốt nhất cho bé, có khả năng tăng cường sức đề kháng cho bé. Bé nên được cho ăn dặm từ loãng đến đặc và ăn từ ít đến nhiều. Vì lúc này hệ tiêu hóa của bé gần như đã hoàn chỉnh và sẵn sàng để ăn dặm nhưng còn non nớt và chưa quen với việc tiêu hóa thức ăn không phải là sữa mẹ. Đầu tiên mẹ chỉ nên cho bé ăn với mục đích cho bé làm quen với việc ăn dặm. Cần phải cho bé ăn đúng cách và khoa học kể từ khi bắt đầu. Trong thức ăn của bé cần có đủ 4 nhóm:

- Nhóm tinh bột :

Tinh bột có nhiều trong các loại nông phẩm như gạo, ngô, khoai, sắn và các loại đậu…Mẹ có thể lựa chọn để lên thực đơn hàng ngày cho bé. Tuy nhiên không nên nấu lẫn vào rồi cho bé ăn để tránh việc bé bị dị ứng hay khó tiêu…Bữa ăn dặm cho bé rất đa dạng và phong phú. Khi bé đã lớn (khoảng 1 tuổi) thay vì chỉ cho bé ăn cháo hoặc súp gạo thì mẹ có thể cho bé ăn bún, phở…

- Nhóm chất béo :

Có nhiều trong các loại bơ, dầu và mỡ. Mẹ nên cho bé ăn đầy đủ cả dầu và mỡ bằng cách cho ăn luân phiên giữa các bữa. Nên cho bé ăn dầu ở dạng nguyên chất, chưa qua chế biến để đảm bảo giá trị dinh dưỡng. Có rất nhiều các loại dầu thực vật như: dầu đậu nành, dầu mè, dầu oliu, dầu gấc… Lưu ý không nên cho bé ăn nhiều dầu gấc để tránh cho bé bị vàng da do thừa vitamin A. Chỉ nên cho bé ăn dầu gấc từ 1-2 lần/1 tuần

- Nhóm chất đạm :

Có trong các loại thịt, cá, trứng, hải sản…Khi bé bắt đầu ăn dặm thì nên cho bé ăn thịt nạc và trứng. Các mẹ cứ nghĩ cho con ăn nhiều đạm là rất tốt nhưng như vậy là không đúng. Ăn quá nhiều đạm làm cho bé rối loạn tiêu hóa và nguy cơ mắc chứng biếng ăn gia tăng.

- Nhóm vitamin và chất xơ :

Vitamin và chất xơ có nhiều trong các loại rau củ quả. Vì đây là nhóm không cung cấp năng lượng nên không cần phải bắt bé ăn nhiều vào bữa bột cháo gây thấp năng lượng khẩu phần khiến bé chậm lên cân. Đối với trẻ bắt đầu ăn dặm chỉ nên cho thêm 1 thìa rau, sau đó tăng lên 2-3 thìa cho 1 bát cháo bột là đủ. Nếu trẻ bị táo bón thì có thể tăng thêm lượng rau xanh cho một bữa nhưng không nên cho quá nhiều. Còn nếu trẻ thừa cân béo phì thì nên bổ sung tăng cường nhóm này để hạn chế năng lượng thừa.

5. Chọn thực phẩm ăn dặm cho bé

  • Giàu năng lượng và dinh dưỡng. Đặc biệt là sắt, kẽm, canxi, vitamin…
  • Sạch và đảm bảo an toàn : không chứa các tác nhân gây bệnh, không có hóa chất độc hại, không gây tổn thương cho trẻ
  • Không quá nóng, cay hay mặn. Dễ tiêu hóa và kích thích trẻ ăn ngon

Lưu ý: Nên rửa sạch dụng cụ làm bếp, khử trùng đồ dùng cho trẻ ăn. Cho trẻ ăn bằng đồ riêng và được rửa sạch sẽ, an toàn. Thức ăn cho trẻ nên được dùng trong khoảng 2 tiếng sau khi nấu. Không cho trẻ ăn quá nhiều bữa phụ có nhiều đường và giá trị dinh dưỡng thấp vì nó sẽ làm hại đến răng của trẻ và gây ra các bệnh chuyển hóa sau này.

6. Tác hại của việc cho trẻ ăn dặm sớm

Trong những tháng đầu đời, hệ tiêu hóa của bé còn chưa hoàn thiện và rất non nớt, do đó, cho bé ăn dặm sớm quá có thể ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa của bé và đặc biệt là ảnh hưởng tới gan, thận. Khi được cho ăn dặm quá sớm bé rất dễ bị rối loạn tiêu hóa, suy dinh dưỡng hoặc béo phì. Vì với một số bé, khi hệ tiêu hóa chưa hoàn chỉnh thì chưa đủ khả năng tiêu hóa những thức ăn khác mà không phải sữa mẹ.

Do đó, việc ăn dặm của trẻ là vô nghĩa. Không những thế, ăn dặm làm bé lười bú sữa mẹ dẫn đến bé không được cung cấp đầy đủ dưỡng chất cần thiết. Ngược lại, với một số bé thì ăn dặm sớm gây ra béo phì. Do bé không tự quyết định được việc dừng ăn khi đã no- điều bé có thể làm khi bú mẹ. Ngoài ra thì bé được cho ăn dặm sớm thường có nguy cơ bị dị ứng thức ăn cao hơn so với trẻ được cho ăn dặm đúng thời điểm.

7. Chế độ ăn dặm tham khảo cho trẻ khoảng 6 tháng tuổi

Khi mới bắt đàu thì nên cho trẻ ăn thử bột loảng với tỉ lệ 1:10. Và lượng bột chỉ khoảng ½ thìa cà phê. Trong tuần đầu, nên cho trẻ ăn khoảng 1 thìa cà phê khẩu phần ăn. Với các tuần tiếp theo, tiếp tục cho trẻ ăn bột loãng với lượng như trên. Sau khi trẻ đã quen với việc ăn dặm, tăng lượng ăn một ngày của bé lên. Từ 1 bữa bột/ 1 ngày, ta tăng lên thành 2 bữa hoặc 3 bữa và sau đó nấu bột dặc dần cho bé. Tùy thuộc vào độ tuổi của bé mà chế độ ăn khác nhau.

Khi bắt đầu cho bé ăn dặm chưa cần tuân thủ theo nguyên tắc cho bé ăn đủ 4 loại nhóm thực phẩm. Giai đoạn này chỉ cần để cho bé làm quen dần với việc ăn dặm.

8. Nguyên tắc khi bắt đầu cho trẻ ăn dặm

Khi bắt đầu cho trẻ ăn dặm, các nguyên tắc cần được tuân thủ để đảm bào trẻ phát triển khỏe mạnh và an toàn nhất:

  • Nên cho trẻ ăn dặm ở độ tuổi 6 tháng tuổi. Không nên cho trẻ ăn dặm quá sớm
  • Khi bắt đầu cho trẻ ăn dặm, nên cho ăn từ loãng tới đặc, từ ít lên nhiều. Vì đây là giai đoạn làm quen của bé
  • Nên cho bé ăn từng loại thức ăn trong khoảng 3-4 ngày để trẻ làm quen với loại thực phẩm đó. Đồng thời cũng theo dõi xem trẻ có dị ứng hay có phản ứng lạ với loại thức ăn đó hay không. Nếu có nên dừng cho trẻ ăn và hỏi ý kiến chuyên gia, đưa trẻ đi khám
  • Ban đầu khi mới cho trẻ ăn dặm chưa cần chú ý phải cho trẻ ăn đầy đủ 4 nhóm dinh dưỡng nhưng khi bé đã quen thì nhất thiết phải cho bé ăn đầy đủ 4 nhóm thực phẩm: nhóm chất đạm, nhóm chất béo, nhóm tinh bột và nhóm vitamin, chất xơ
  • Trong thời gian ăn dặm vẫn cho bé bú sữa mẹ như bình thường
  • Số lượng bữa ăn dặm của bé cần phải phù hợp với độ tuổi và nhu cầu

Xem thêm: Thực đơn ăn dặm cho bé

Khi nào nên cho bé ăn dặm là tốt nhất